Η χαλκογραφική τέχνη στον Άθωνα

Μια άλλη, λιγότερο γνωστή, όψη της εικαστικής παραγωγής στον Άθω στο μεταίχμιο του 19ου-20ου αιώνα αποτελεί η ανάπτυξη της χαλκογραφικής και μεταγενέστερα της φωτογραφικής τέχνης από ορισμένους μοναχούς και κοσμικούς ζωγράφους συγχρόνως με τη ζωγραφική τέχνη. Η μελέτη των χρονικών συναφειών επιτρέπει, μέχρι ένα βαθμό, τον εντοπισμό ορισμένων μοναχών με ταυτόχρονη επίδοση στις παραπάνω σχετικές με­ταξύ τους ενασχολήσεις.

Στα τέλη του 19ου αιώνα εντοπίζονται δύο από τους τελευταίους μοναχούς χαλκογράφους χάρτινων θρησκευτικών εικόνων, που είχαν αρχίσει να εργάζονται στον Άθω από το 1779, με παραγωγή πάνω από διακόσιες εβδομήντα χαλκο­γραφίες[1]. Πρόκειται για τον χαράκτη και σταμπαδούρο (εκτυπωτή χαλκογραφιών) Διονύσιο – με βεβαιωμένη δράση από το 1870 έως το 1890[2] – και τον λιγότερο γνωστό στην έρευνα Σιμωνοπετρίτη παπά Χαράλαμπο (1881-1902)[3].

Η ανασύνθεση της ιστορίας των αθωνίτικων χαρακτικών χρειάζεται τις πηγές της και η πιο κατάλληλη, πέραν των επιγραφών στα ίδια τα έργα, είναι οι εγγραφές στο κεφάλαιο με τα έξοδα στα οικονομικά κατάστιχα των μονών. Μέχρι στιγμής διαθέτουμε στοιχεία από τα οργανωμένα αρχεία των Μονών Παντοκράτορος, με παραγγελίες 22.146 χαλκογραφιών στο διάστημα 1809-1875[4], και  Σίμωνος Πέτρας με παραγωγή 17.000 χαρακτι­κών, στην οποία συμμετείχε ο παπά Χαράλαμπος με έδρα το κελλί του Προφήτη Ηλία στις Καρυές (1881-1902)[5].

Το επιστημονικό ενδιαφέρον των χαλκογρα­φιών ως νέο εικαστικό είδος είχε επισημάνει ο Μ. Γεδεών αρχικά το 1885: «Καλόν όμως νομίζω να γνωσθώσι πάντων τούτων έργα τε και ονό­ματα … Εικόνες παριστώσαι τας μονάς, ή αγίους ή σκηνας εκ της παλαιάς και νέας θείας Γραφής χαλκόγραπτοι σώζονται πολλαί, πολλών ονόμα­τα σώζουσαι τεχνιτών α και ταύτα καλόν να καταστώσι γνωστά»[6] και στη συνέχεια το 1916: «Τα χονδροειδή προϊόντα τής χαλκογραφικής τέχνης τα, δαπάναις αγιορειτών καλογήρων, η ξενοκου- ριτών μοναχών, εκδιδόμενα, εξετάζοντες, έχομεν την ελπίδα ν’ ανεύρωμεν ονόματα λογίμων η φιλογενών ανδρών ή τεχνιτών»[7]. Την ορθότητα της κρίσης του Γεδεών επεσήμανε έναν αιώνα αργότερα η Ντόρη Παπαστράτου[8].

Επιπλέον, έχει διαπι­στωθεί η μεγάλη θεματική επίδραση των χάρτινων θρησκευτικών εικόνων ευρείας κυκλοφορίας στην ανάπτυξη της ζωγραφικής φορητών εικόνων[9]. Τέλος, εκτυπώσεις από χαλκογραφημένες πλάκες του 19ου αιώνα, σωζόμενες σε αγιορείτικες μονές έγιναν τη δεύτερη-τρίτη δεκαετία και στις δύο τε­λευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα στον Άθω[10].

Σημειώσεις:

[1] Ντ. Παπαστράτου, Χάρτινες Εικόνες, Ορθόδοξα Θρησκευτικά Χαρακτικά 1665-1899, Ι, Αθήνα 1986, 26-27, 29· Ιερομ. Ιουστίνος, «Χάρτινες εικόνες», Σιμωνόπετρα, Άγιον Όρος, Αθήνα 1991, 237· D. Davidov, Αγιορειτική Γραφική, Άθως, Προς ανάμνηση της πυρκαγιας στη μονή Χιλανδαρίου, 4 Μαρτίου 2004 και έκκληση για βοήθεια, Beograd 2004, 105.

[2] Παπαστράτου, Χάρτινες Εικόνες, Ι, 27, 111, 113, 255, 324, 325· ΙΙ, 402, 529· Ιερομ. Ιουστίνος Σιμωνοπετρίτης, «Αγιορείτες χαλκογράφοι», Μεταβυζαντινά Χαρακτικά. Πρακτικά επιστημονικής ημερίδας, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 10 Νοεμβρίου 1995, Επιμέλεια έκδοσης Α. Τούρτα, Θεσσαλονίκη 1999, 60, 70.

[3] Ιερομ. Ιουστίνος, Χάρτινες εικόνες, 246-247.

[4] N. M. Μπονόβας, «Αρχειακά τεκμήρια παραγγελιών χαλκογραφιών. Η περίπτωση της μονής Παντοκράτορος Αγίου Όρους το 19ο αιώνα», Έγνατία 15 (2011), 219-231.

[5] Ιερομ. Ιουστίνος, Χάρτινες εικόνες.

[6] Γεδεών, Ο Άθως, 332.

[7] Μ. Ι. Γεδεών, «Βατοπεδινόν χαλκογράφημα», ΕΑ 36 (1916), 95.

[8] Παπαστράτου, Χάρτινες Εικόνες, Ι, 31.

[9] Βλ. Α. Τούρτα, «Η ζωγραφική των εικόνων το 19ο αι. και τα χαλκογραφικά της πρότυπα: Η περίπτωση των εικόνων της Θεσ­σαλονίκης», Μεταβυζαντινά Χαρακτικά. Πρακτικά επιστημονικής ημερίδας, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 10 Νοεμβρίου 1995, Επιμέλεια έκδοσης Α. Τούρτα, Θεσσαλονίκη 1999, 73-86· η ίδια, «Greek religious engravings printed in Venice», Η Τυπογραφία και ή διακόσμηση του ελληνικού βιβλίου στη Βενετία μεταξύ του 18ου καί 19ου αιώνα, Πρακτικά Ημερίδας Εργασίας (Βενετία, 28 Οκτω­βρίου 2000), Επιμέλεια: Χρ. Α. Μαλτέζου, Βενετία 2001, 67-78, 97-108.

[10] Ιουστίνος Σιμωνοπετρίτης, «Αγιορείτες χαλκογράφοι», 70. Davidov, Αγιορειτική Γραφική, 81-85.

πηγή

Αυτή είναι η "Ευρωπαϊκή" Ελλάδα

πηγή

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, Πατέρας της Θ΄ Οικουμενικής Συνόδου

 

"Ν": Με την παρούσα ανάρτηση αρχίζουμε το αφιέρωμά μας στη Σύνοδο του 1368, τη θεωρούμενη από πολλούς (και από εμάς) ως 9η Οικουμενική Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, Πατέρας της Θ΄ Οικουμενικής Συνόδου

π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνού

Σεβαστοί πατέρες, αγαπητοί αδελφοί! Η μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά συμπίπτει με την 14η Νοεμβρίου. Η Σύνοδος όμως του 1368, η οποία διακήρυξε εις τον κόσμο την αγιότητα του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, λόγω των θαυμάτων τα οποία εποίει και όχι λόγω της παιδείας του, ούτε λόγω των συγγραμμάτων του, που είναι το υψηλότερο στην εποχή του επίτευγμα, αλλά και στην κορυφή συγχρόνως της αγιοπατερικής θεολογικής παραδόσεως, μετέφερε τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά εις την Β΄ Κυριακή των Νηστειών. Είναι μία πράξις συμβολική και αποφασιστική, διότι η σημερινή ημέρα τιμάται από τους Ορθοδόξους όλου του κόσμου ως επέκταση και προέκταση της Κυριακής της Ορθοδοξίας. Είναι συνέχεια της νίκης της Εκκλησίας ως σώματος Χριστού και εν Χριστώ κοινωνίας εναντίον της πλάνης. Δεν είναι νίκη προσώπων εναντίον άλλων προσώπων, δεν είναι νίκη παρατάξεων εναντίον άλλης παρατάξεως η άλλων παρατάξεων, αλλά είναι η νίκη της Πίστεως. Ο θρίαμβος της Πίστεως ως τρόπου σκέψεως, ως τρόπου ζωής και εμπειρίας αγιοπνευματικής, που μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο εις την θέωση. Είναι νίκη δηλαδή της σωτηρίας, την οποία εισήγαγε στην ιστορία ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, άσαρκος εις την Παλαιά Διαθήκη και ένσαρκος εις την Καινή Διαθήκη.

Για να κατανοήσουμε τη σημασία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, τον οποίο εις τον τίτλο της αποψινής ομιλίας ονομάζουμε Πατέρα της 9ης Οικουμενικής Συνόδου, θα ήθελα να οριοθετήσουμε τα συστατικά του τίτλου αυτού.

Η Προσωπικότητα του Αγίου

Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1296 και σπούδασε φιλοσοφία, κυρίως αριστοτελική, σε τέτοιο βαθμό, ώστε όταν έδινε δεκαεξαετής τις εξετάσεις του εις το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινουπόλεως, ο μεγάλος λόγιος ο Θεόδωρος Μετοχίτης ενθουσιασμένος να του πει: «Παιδί μου, ούτε ο ίδιος ο Αριστοτέλης θα μπορούσε να εκφραστεί κατά καλύτερο τρόπο».

Θεολογία ο Άγιος Γρηγόριος εσπούδασε εις την Θεολογική Σχολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Δεν ήταν κάποιο ίδρυμα κρατικό, διότι η Θεολογική Σχολή είναι το μοναστήρι, είναι το (κοινοβιακό) μοναστήρι. Μέσα στο μοναστήρι ο Άγιος Γρηγόριος έγινε Θεολόγος. Μέσα από την άσκηση και την πνευματική ζωή. Εις το Παπίκιον Όρος, μεταξύ Μακεδονίας και Θράκης, στο Άγιον Όρος και στην Βέροια, με τη αυστηροτάτη άσκησή του. Πέντε ημέρες της εβδομάδος ήταν απομονωμένος εις την αναχωρητική άσκηση, την βαρειά άσκησή του, και δύο ημέρες κατέβαινε για να συζητήσει με το μοναστικό σώμα τα προβλήματα, να μετάσχει δηλαδή στην κοινωνική εν Αγίω Πνεύματι ζωή των συμμοναστών του.

Ο Άγιος Γρηγόριος αναδείχθηκε σε μέγα Θεολόγο της Εκκλησίας, διότι είχε τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Ήταν ο Θεολόγος της ασκήσεως, της μετανοίας, και όχι ο Θεολόγος των πτυχίων και των πανεπιστημιακών τίτλων. Επιτρέψτε μου να το πω. Με αξίωσε ο Θεός, το λέγω γιατί τώρα βρίσκομαι στο τελευταίο στάδιο της ζωής μου, δεν ξέρω πόσο ο Θεός θα μ’ αφήσει στον κόσμο, αγγίζω τα εβδομήντα. Λέγω συνήθως, όσα πτυχία και να έχουμε δεν μας καταξιώνουν ως Θεολόγους. Με τη Χάρη του Θεού έχω πέντε πανεπιστημιακά διπλώματα, τρία πτυχία και δύο «Ντοκτορά», διδακτορικούς τίτλους, διδακτορικό Θεολογίας και Φιλοσοφίας - Ιστορίας, αυτά σε ξένο Πανεπιστήμιο. Γιατί τα είπα αυτά; Για να επαναλάβω αυτό που αρέσκομαι να λέγω συνήθως, ότι όλα αυτά, οι τίτλοι και τα πτυχία είναι μηδέν και κάτω του μηδενός, μηδέν και κάτω του μηδενός, ένα τίποτα. Εκείνο, το οποίο χρειάζομαι και μάλιστα ως Κληρικός, είναι μια αχτίδα της Χάριτος του Θεού. Λίγη Χάρη Θεού χρειάζομαι, για να ανταποκριθώ εις τις απαιτήσεις του διακονήματος και λειτουργήματός μου, και σ’ αυτό πιστεύω ότι θα συμφωνούν όλοι οι σεβαστοί συνάδελφοι εν Χριστώ, που είναι στο Άγιον Βήμα.

Έγινε, λοιπόν, μ’ αυτήν την Θεολογία συνεχιστής των Αγίων Πατέρων, ως Θεολόγος κατεξοχήν της παραδόσεως. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς εντάχθηκε σε μια σκυταλοδρομία του Αγίου Πνεύματος, η οποία αρχίζει με τους Αποστόλους, τους Αποστολικούς Πατέρες, με πρώτον τον Άγιο Ιγνάτιο Αντιοχείας, συνεχίζεται με τον Άγιο Ειρηναίο, με τον Άγιο Κυπριανό [Καρχηδόνας], φθάνει στο Μέγα Αθανάσιο, τους Καππαδόκες Πατέρες, τους Κυρίλλους, των Ιεροσολύμων και της Αλεξανδρείας, και συνεχίζεται αυτή η σκυταλοδρομία με τον Μάξιμο τον Ομολογητή, τον Μέγα Φώτιο τον 9ο αιώνα, για να κορυφωθεί τον 14ο αιώνα στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και εν συνεχεία στους αγίους Κολλυβάδες Πατέρες, τους ησυχαστές του 18ου αιώνα.

Από την άλλη πλευρά, Φώτιος, Γρηγόριος Παλαμάς και Μάρκος Ευγενικός είναι στην ευθεία γραμμή της παραδόσεως, η οποία προέβαλε τους αγίους Πατέρες, την σκέψη τους και την βιοτή τους απέναντι στην αλλοτριωμένη και διεστραμμένη Δυτική Χριστιανοσύνη. Παρ’ όλα αυτά, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς -ο Θεός το επέτρεψε, για να τον δυναμώσει περισσότερο- έγινε και ομολογητής της πίστεως. Κατηγορήθηκε ως καινοτόμος και μάλιστα ως αιρετικός. Αυτή ήτανε η κρίση του 14ου αιώνος. 

 

Μετά την Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο (691/2) έχουμε τέτοια παραδείγματα μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, από τα τέλη του 7ου αιώνος και εξής. Οι Άγιοι να θεωρούνται ως καινοτόμοι, οι Άγιοι να θεωρούνται ως αιρετικοί, διότι δεν συμφωνούσαν με μια πολιτική Θεολογία, η οποία είχε διαδοθεί, με Ιεράρχες και Θεολόγους, οι οποίοι προσπαθούσαν να τα έχουν καλά με την εξουσία, για να καρπούνται οφέλη γήινα και προσωρινά. Το 1343 εφυλακίσθη ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στη φυλακή των ανακτόρων και το 1344 καταδικάσθηκε σε ακοινωνησία! Σύνοδοι είχαν καταδικάσει παλαιότερα τον Ιερό Χρυσόστομο, (σκεφτείτε τον ιερό Χρυσόστομο!) δύο φορές σε εξορία, ώστε να πεθάνει στην εξορία. Ανάλογες Σύνοδοι κατεδίκασαν τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, γιατί δεν ήταν πρόθυμος να υπηρετήσει τα συμφέροντα των ισχυρών του εκκλησιαστικού χώρου και της πολιτείας. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο, αγαπητοί αδελφοί, Σύνοδοι που θεωρούνται Ορθόδοξοι, να αθωώνουν τους ενόχους και να καταδικάζουν τους Αγίους. Αυτό το φαινόμενο, που σημαίνει διαστροφή της Παραδόσεως εκ μέρους των, που αποκαλύπτει την εκκοσμίκευση του εκκλησιαστικού χώρου, θα συνεχίζεται όσο υπάρχει η αμαρτία, και φοβερά αποστασία, μέσα στο ράσο. Έτσι, λοιπόν, -θα μου επιτρέψετε παρενθετικά- να προσθέσω κάτι: Συνήθως λέγουν κάποιοι, και δεν είναι άστοχο το ερώτημα, γιατί δεν συμμετέχουν και οι λαϊκοί, μέλη και αυτοί του Σώματος του Χριστού, εις τας Συνόδους της Εκκλησίας. Οι Άγιοι Πατέρες τα έχουν διατάξει κατά τέτοιο τρόπο, ώστε δεν χρειάζεται ούτε εμείς οι πρεσβύτεροι, ούτε οι λαϊκοί να συμμετέχουμε στις Συνόδους. Διότι τότε θα αρχίσει το ερώτημα: γιατί αυτός και όχι εγώ!

Ο Επίσκοπος μετέχει στη Σύνοδο, μεταφέροντας σ’ αυτήν αυτούσια τη γνώμη του ποιμνίου του. Όταν, λοιπόν, κάθε Επίσκοπος μέσα στη Σύνοδο εκφράζει την γνώμη της τοπικής του εκκλησίας, τότε συμμετέχει σ’ αυτήν, έμμεσα, και το πλήρωμά της. Φτάσαμε όμως σε καταστάσεις, αγαπητοί αδελφοί, που άλλη είναι η γνώμη του λαού, άλλη είναι η γνώμη των πρεσβυτέρων, του κλήρου του ευρυτέρου, άλλη είναι η γνώμη των Επισκόπων και τελικά άλλα αποφασίζουν οι Σύνοδοι. Αυτή είναι η κακοτυχία, η οποία μας δέρνει. Και θα μου επιτραπεί ταπεινά να υποβάλω γονυπετής, την παράκλησή μου στην Ιερά Σύνοδο. Ας πνεύσει και σ’ αυτήν ένας αέρας Πατερικός. Ας γίνει και στη Σύνοδό μας μία αναγέννηση, Πατερική όμως και Αποστολική και Προφητική. Κι ας ακούει τη φωνή του ποιμνίου -η Σύνοδος-, διότι θα έλθει εποχή, όπου οι αταξίες που συμβαίνουν στο πεζοδρόμιο καθημερινά, θα εισέλθουν και μέσα στην Εκκλησία. Μόλις ολοκληρωθεί ο σχεδιαζόμενος χωρισμός Εκκλησίας-Πολιτείας, με την πλέον αρνητική έννοια του όρου, τότε θα καταντήσουμε χειρότερα από τους Παλαιοημερολογίτες. Και αν δεν θελήσουμε με πρώτους τους Επισκόπους μας, τους οποίους σέβομαι απόλυτα, εάν δεν θελήσουμε να σωφρονισθούμε και να μην προκαλούμε τον λαό του Θεού, θα φθάσουμε σε φοβερές καταστάσεις στο χώρο τον εκκλησιαστικό. Δεν είμαι προφήτης, αλλά ο Θεός μου επέτρεψε να ασχολούμαι με την επιστήμη της Ιστορίας. Ο ιστορικός εργάζεται πάνω σε νομοτέλειες. Όχι λοιπόν με την διαίσθηση Προφήτου, διότι είμαι ακάθαρτος και ασήμαντος, αλλά με την διαίσθηση που μου δίνει ο χώρος της Ιστορίας, προβλέπω ότι εκεί θα καταλήξουμε. Κλείνω την παρένθεση.

Ο Άγιος Γρηγόριος απελευθερώθηκε το 1343 και από το 1347 μέχρι το 1359, μέχρι την κοίμησή του, διετέλεσε Αρχιεπίσκοπος Θεσ/κης. Το 1368, όπως είπα, η Σύνοδος του Πατριαρχείου για πρώτη φορά στην ιστορία επεμβαίνει για να διακηρύξει, όχι να αγιοποιήσει, -αυτά είναι φράγκικα, δεν έχουμε αγιοποίηση- αλλά επεμβαίνει η Σύνοδος να διακηρύξει την αγιότητά του, την υπάρχουσα και αποδεικνυομένη, όχι από τα βιβλία του, αλλά από τα θαύματά του.

Ο Θεσμός των Οικουμενικών Συνόδων

Μιλήσαμε όμως στον τίτλο για 9η Οικουμενική Σύνοδο. Ποια είναι η 9η Οικουμενική Σύνοδος, με την οποία θα συνδέσουμε την παρουσία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά; Είναι γνωστό από την Ιστορία, ότι έχουμε επίσημα επτά Οικουμενικές Συνόδους. Η Οικουμενική Σύνοδος είναι το ανώτερο κριτήριο της εκκλησιαστικότητος. Για μας τους ορθοδόξους υψίστη μορφή εκκλησιαστικού πολιτεύματος είναι η Οικουμενική Σύνοδος. Κορυφή μας δεν είναι ένας άνθρωπος, ένας Πάπας -εδώ είναι ουσιαστική η διαφορά μας με τον παπισμό. Οι Προτεστάντες τα κατήργησαν όλα, και είναι πιο έντιμοι από τους παπικούς. Είναι πιο έντιμοι, γιατί δε θέλησαν να κρατήσουν τίποτε από την παράδοση της Εκκλησίας και να το διαστρεβλώνουν. Ο Παπισμός όμως υποκατέστησε την Οικουμενική Σύνοδο με τον Πάπα και την έκανε όργανο του παπισμού την Οικουμενική Σύνοδο, θεραπαινίδα των παπικών σχεδίων.

Στην Ορθοδοξία υπάρχει και θα υπάρχει μέχρι τέλους της ιστορίας, ως ύψιστος θεσμός εις την ζωήν της, η Οικουμενική Σύνοδος. Η Οικουμενική Σύνοδος –οικουμενική σημαίνει Σύνοδος όλου του κράτους. Κατά τον όρο του Ξενοφώντος και στο Ελληνικό Βυζάντιο, στην Ελληνική, δηλαδή, Ρωμανία, η λέξη Οικουμένη, σημαίνει κατ’ ουσίαν το κράτος, οικουμενικός διδάσκαλος, οικουμενικοί πατέρες κ.ο.κ.-. Η Οικουμενική Σύνοδος, λοιπόν, είναι η Σύνοδος όλου του κράτους και αντιμετωπίζει τα μεγάλα προβλήματα της πίστεως και τάξεως της Εκκλησίας. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι προϋποθέτουν κρίσεις εις το σώμα της Εκκλησίας, που σημαίνει ότι απειλείται η σωτηρία. Και τότε έρχεται ως στόμα της Εκκλησίας η Οικουμενική Σύνοδος, για να διακηρύξει, σε κάθε περίπτωση, την σώζουσα Αλήθεια, σύμφωνα με τους Πατέρες, τους Αποστόλους, τους Προφήτες και τις Μητέρες όλων των αιώνων. 

Έχουμε επί παραδείγματι την 1η και την 2α Οικ. Σύνοδο, 325 και 381, οι οποίες ασχολήθηκαν με το πρόβλημα, τη μάστιγα καλύτερα, του Αρειανισμού και το Τριαδολογικό πρόβλημα. Έχουμε, λοιπόν, το 381 την ομολογία της πίστεως που είναι το «Πιστεύω», το οποίο απαγγέλλουμε στην Θ. Λειτουργία και σε πολλές άλλες ακολουθίες. Το «Πιστεύω» είναι η ομολογία της πίστεως που σώζει, που οδηγεί στη θέωση, με βάση τις αιρέσεις που προέκυψαν από τον Αρειανισμό. Δεν είναι ολόκληρη η πίστις της Εκκλησίας.

Την περασμένη Κυριακή -πιστεύω ότι κι εδώ, όπως και σε όλη την Ορθοδοξία- ανεγνώσθη ένα μέρος του Συνοδικού της Ορθοδοξίας. Το Συνοδικόν είναι η συνέχεια του Συμβόλου της πίστεως. Άρχισε να συντάσσεται στην Σύνοδο του 843, που έγινε η αναστήλωση των αγίων Εικόνων, και ολοκληρώθηκε τον 14ον αι., στην εποχή του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, περιλαμβάνοντας και όλες τις μεταγενέστερες, μετά το 843, αιρέσεις. Το Συνοδικόν της Ορθοδοξίας είναι προέκταση, επέκταση του Συμβόλου της Πίστεως. Ο μακαρίτης ο Κοραής, ο οποίος θέλησε να διαμορφώσει όλον τον ελληνικό βίο, έλεγε: «Δέχομαι το Σύμβολο της Πίστεως, άρα είμαι Ορθόδοξος»! Αλλά και οι Προτεστάντες και οι παπικοί, έστω με την μικρή αλλαγή, που έχει μεγάλη σημασία βέβαια, του Filioque, το ίδιο Σύμβολο δέχονται. Εκείνο που χαρακτηρίζει την Ορθοδοξία είναι η συνέχεια του Συμβόλου της Πίστεως, και σ’ αυτήν ανήκει το κείμενο του Συνοδικού της Ορθοδοξίας.

Από την 3η μέχρι την 7η Οικ. Σύνοδο, μέχρι το 787, έχουμε αντιμετώπιση από τους Αγίους μας του Χριστολογικού προβλήματος. Είναι οι σχέσεις των δύο φύσεων, ανθρωπίνης και θείας εις Χριστόν, των δύο ενεργειών, θείας και ανθρωπίνης και των δύο θελήσεων, με κορύφωση εις το πρόβλημα του εικονισμού του Θείου Λόγου. Αν είναι δυνατόν ο Θεός Λόγος, που εσαρκώθη «δι’ ημάς τους ανθρώπους και δια την ημετέραν σωτηρίαν», αν είναι δυνατόν να εικονισθεί. Έχουμε μία σύγκρουση μεταξύ του ελληνικού πνεύματος που δέχεται τον εικονισμό, και του ασιατικού πνεύματος, με όλα τα παρακλάδια του που αρνείται αυτόν τον εικονισμό, ήδη στην Παλαιά Διαθήκη. Και η απόφαση, η διακήρυξη καλύτερα των Αγίων Πατέρων (7η Οικ. Σύνοδος και Σύνοδος του 843) είναι ότι, αφού ο Θεός Λόγος προσέλαβε τον άνθρωπο ολόκληρο, ψυχή και σώμα, και έχουμε εν Χριστώ τέλειον άνθρωπον και τέλειον Θεόν, εικονίζεται ο Θείος Λόγος, κατά την ανθρώπινη φύση Του. Και έτσι μπορούμε να έχουμε τον Ιησούν Χριστόν σε εικόνες και να προσκυνούμε δια της ανθρωπίνης φύσεως, την θεότητα του Ιησού Χριστού. Αυτό είναι τεράστιο επίτευγμα της Εκκλησίας, αλλά και του ελληνικού πνεύματος, το οποίο προσέφερε και αυτό την παράδοσή του, για να εκφρασθεί, να ενισχυθεί και να κηρυχθεί σε όλο τον κόσμο η Ορθοδοξία.

Εάν είχαμε τον Ιησούν Χριστόν σήμερα (βέβαια Εκείνος επέλεξε το πότε θα ήρχετο μέσα στην Ιστορία ως Θεάνθρωπος), εάν ο Ιησούς Χριστός κυκλοφορούσε ανάμεσά μας σήμερα, θα μπορούσαμε με μία κινηματογραφική μηχανή ή με μία φωτογραφική μηχανή να αποτυπώσουμε την μορφή του, όπως θα φαινόταν ο ίδιος ανάμεσά μας. Αυτό είναι τεράστια νίκη, επαναλαμβάνω, της Ορθοδοξίας και η λύσις του Χριστολογικού προβλήματος.

 
Οι άγιοι Φώτιος ο Μέγας, Γρηγόριος Παλαμάς και Μάρκος ο Ευγενικός, που αντιτάχθηκαν στα σφάλματα της δυτικής χριστιανοσύνης, τα οποία διαμόρφωσαν τον Καθολικισμό (εικ. από εδώ)

Υπάρχει όμως και η 8η Οικ. Σύνοδος. Είναι η Σύνοδος του 879, επί Μ. Φωτίου. Ο γνωστός δογματολόγος και δάσκαλός μας, ο Ιωάννης Καρμίρης, στην Θεολογική Σχολή Αθηνών, έλεγε ότι η Σύνοδος του 879 επί Μ. Φωτίου, είναι η τελευταία προ του Σχίσματος Γενική Σύνοδος της Αρχαίας Εκκλησίας, με όλα τα γνωρίσματα Οικ. Συνόδου. Η Σύνοδος αυτή καταδικάζει την δυτική αλλοτρίωση εις την διατύπωση του Filioque, της εκπορεύσεως δηλαδή του Αγίου Πνεύματος, όχι μόνο από τον Πατέρα, όπως ο Χριστός μας το λέει στο 15,26 του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου -«ό παρά του Πατρός εκπορεύεται»- αλλά και «εκ του Υιού».

Θα μου επιτρέψετε, μιλώντας για θεολογικά θέματα να πω ότι είναι υπόθεση όχι επαγγελματιών της Θεολογίας, αλλά είναι υπόθεση όλου του Σώματος, όπως η πίστις μας τον 19ο αι. ήταν υπόθεση και του αγραμμάτου –σχολικά- Μακρυγιάννη. Χριστιανός Ορθόδοξος, ο οποίος δεν ζητεί να ενημερωθεί και να κατανοήσει τα προβλήματα της πίστεως, δεν είναι Ορθόδοξος. Γι’ αυτό διάφοροι χώροι που παρουσιάζονται ως Ορθόδοξοι από τον 19ο αι. μέχρι σήμερα, ασχολούνται με ηθικολογικά, με ηθικιστικά προβλήματα και νομίζουν ότι η ενασχόληση με τα δογματικά, -λόγω των σφαλμάτων του Μακράκη- θα οδηγήσει σε παρεκτροπές. Όχι αδελφοί μου, με ταπείνωση, με φόβο Θεού και με την στήριξη των Γερόντων, των πνευματικών μας, πρέπει να επιδιώκουμε να κατανοήσουμε τα θεολογικά προβλήματα και τη σημασία τους. Γιατί τα λέω αυτά;

Κάποτε ένας καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, το 1981 σε ένα συνέδριο (αιωνία του η μνήμη) μου λέει: «Μα είναι δυνατόν να ερίζουμε, να φιλονικούμε με τους Δυτικούς χριστιανούς για μία λεξούλα;» (για το Filioque). Και τότε ο παπα-Γιώργης –ο Θεός φώτισε– του είπα ένα επιχείρημα που το κηρύσσω μέχρι σήμερα. Λέω, πως υπάρχει μία φρασούλα που λέγεται βλασφημία. Βλασφημούμε τον Θεόν, τον Χριστόν μας, την Παναγία και πολλά άλλα πρόσωπα της εκκλησιαστικής μας πίστεως. Ο αιρετικός, έστω και με μία φράση, εκτοξεύει συνεχώς βλασφημία κατά του Θεού. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, έστω και σε ατελείς Θ. Λειτουργίες να μετέχουμε με τους αιρετικούς, όταν αυτό που λέγουν, αυτό που διδάσκουν, ο παπισμός, το πρωτείον, το αλάθητον, είναι εκτόξευση «κατά ριπάς» βλασφημιών εναντίον του Θεού; Εμείς με τους λόγους των Αγίων μας, χωρίς να ισχυρίζομαι ότι εμείς είμαστε καλύτεροι ως άνθρωποι, αλλά με τους λόγους των Αγίων μας υμνούμε θεαρέστως τον Θεόν. Εκείνοι με τα λόγια των Παπών και των ψευδοσυνόδων τους βλασφημούν συνεχώς τον Θεό. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, να υπάρξει κοινωνία; Καταλαβαίνετε τη σημασία και μιας μικρής λέξεως ακόμη. Αν το σκεφθείτε έτσι, ότι κάθε αιρετική παρέκκλιση είναι βλασφημία κατά του Θεού, θα καταλάβετε, γιατί οι Άγιοι Πατέρες τρέμουν κυριολεκτικά, όταν ακούνε τα λόγια των αιρετικών. Εμείς έχουμε φθάσει, μιλώ για τον εαυτό μου, σε τέτοια αναισθησία, ώστε ακούμε συνεχώς να βλασφημείται ο Θεός και δε μας ενδιαφέρει καθόλου. Είναι θάνατος πνευματικός, νάρκωση πνευματική!

Η 8η Οικ. Σύνοδος είναι η σύνοδος του 879, η οποία καταδικάζει το Filioque, την προσθήκη της φράσεως αυτής εις το Σύμβολον και κυρίως εκείνους που εισήγαγαν στο Σύμβολον αυτή την προσθήκη, δηλαδή τον φραγκικό κόσμο και την ηγεσία του. 




Η Διασταση Ανατολής και Δύσεως

Υπάρχει όμως και η 9η Οικ. Σύνοδος. Είναι οι Σύνοδοι της περιόδου της εκρήξεως του προβλήματος που αφορούσε στον ησυχασμό. Δεν είναι «ησυχαστικές έριδες», οι Φράγκοι μας μάθανε να τις λέμε ησυχαστικές έριδες. Είναι η έκρηξη της αντιστάσεως των ησυχαστών, των Ορθοδόξων δηλαδή, απέναντι στις παπικές και σχολαστικές προκλήσεις.

Είναι οι Σύνοδοι του 1341, του 1347, του 1351, με κατακλείδα την Σύνοδο που ανέφερα πριν, του 1368. Η αφορμή εδόθηκε από τα προβλήματα, τα οποία δημιούργησε η σύγκρουση των δύο παραδόσεων, της Ανατολής και της Δύσεως. Επίσης σχολαστικοί του Βυζαντίου, της Ρωμανίας, λατινίζοντες, ρίχνουν λάδι στη φωτιά. Εκείνα όμως τα πρόσωπα, τα οποία ηγούνται, στην διασπορά πλανών εις την Ορθοδοξο Ανατολή είναι, όπως ξέρετε, ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός και ο Γρηγόριος Ακίνδυνος ή Πολυκίνδυνος, όπως τον έλεγαν, ο μαθητής του.

Ο Βαρλαάμ και ο Ακίνδυνος αλλά και οι άλλοι οπαδοί τους, μετέφεραν την δυτική αλλοτρίωση στην Ανατολή. Ήδη στη Δύση είχε διαμορφωθεί ένας άλλος Χριστιανισμός, είχε αλλάξει η ουσία του Χριστιανισμού με την εκκοσμίκευση του Χριστιανισμού στη Δύση, η οποία εκκοσμίκευση σαρκώνεται και κορυφώνεται στην δημιουργία του παπικού κράτους.

Εμείς σήμερα, με ποιόν Πάπα μιλούμε; Με τον Πάπα επίσκοπο, έστω και super επίσκοπο, όπως θέλει να ονομάζεται, -γενικός επίσκοπος υπεράνω όλων των επισκόπων- ή με τον Πάπα βασιλέα και αυτοκράτορα και αρχηγό κράτους; Διερωτώμαι αυτοί που διεξάγουν τέτοιους διαλόγους, πότε θα το συνειδητοποιήσουν; Δύο τινά συμβαίνουν. Ή δεν μπορούν να τα καταλάβουν τα προβλήματα –κάτι που δεν θέλω να πιστέψω, γιατί διαθέτουν λογικό καλύτερο από το δικό μου,– η αδιαφορούν και τα θεωρούν όλα αυτά άνευ σημασίας, ασχολούμενοι με κοινωνικά, με πολιτικά και διπλωματικά θέματα.

Η Δύση και όλος ο Χριστιανισμός είχε αλλοτριωθεί σε σημείο που να λέγει ο Ντοστογιέφσκυ, δύο φορές, εις τους αδελφούς Καραμάζωφ και εις τον Ηλίθιον: Με τον άθεο (ήταν η εποχή της άθεης ιντελιγκέντσιας εις την Ρωσία), με τους αθέους μπορώ να μιλήσω, διότι ξέρω που κινείται η σκέψη τους και ο λόγος τους, τι πιστεύουν και τι δεν πιστεύουν. Με τον παπισμό δεν μπορώ να μιλήσω, διότι ο παπισμός μου δίνει αλλοτριωμένη πίστη, «μου δίνει Χριστό που δεν υπάρχει, μου δίνει τον Αντίχριστο». Αυτό το λέγει ο Φιοντόρ, ο Θεόδωρος, δηλαδή, Ντοστογιέφσκι.

Έτσι λοιπόν η Δύσις εισάγει ό,τι εισάγει, χτυπώντας την καρδιά της Ορθοδοξίας που είναι ο ησυχασμός. Ο ησυχασμός ως άσκηση, ως πρακτική πνευματικότητος, συνοδεύει τον άνθρωπο από την αρχή της Δημιουργίας. Η επιστροφή των Πρωτοπλάστων γίνεται μέσω της πνευματικής ζωής, όπως και η πτώσις τους ήταν καρπός της αρνήσεως της πνευματικής, της αγιοπνευματικής, καλύτερα, ζωής. Ο ησυχασμός με την κάθαρση της καρδιάς, τον φωτισμό της καρδιάς από την Χάρη του Θεού, την άκτιστη, και με την θέωση, ανατρέπει την πλάνη, την αμαρτία μας, ανατρέπει την τραγικότητά μας. Η θεολογική ταυτότητα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, είναι ο ησυχασμός. Συνεχίζει και επανεκφράζει την πατερικότητα, αλλά κυρίως ο Άγιος Γρηγόριος αντελήφθη την αλλοτρίωση της Δύσεως. Μία Δύση που οι σχολαστικοί οι δικοί μας την ήθελαν και τότε ως συνομιλητή και συνοδοιπόρο.

Η Θεολογία της Θεώσεως 

 


Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σ’ αυτό το σημείο, συνεχίζει τον Μ. Φώτιο. Ο πρώτος που αντελήφθη την αλλοτρίωση του Δυτικού Χριστιανισμού -ότι είναι κάτι άλλο, αλλά όχι Χριστιανισμός των Αγίων Πατέρων- ήταν ο Άγιος Φώτιος, με το περίφημο έργο του «Περί της μυσταγωγίας του Αγίου Πνεύματος», που είναι πηγή μέχρι σήμερα εις την διδασκαλία και στα συγγράμματα όλων των θεολόγων μας περί Αγίου Πνεύματος. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ανοίγει περισσότερο τον δρόμο. Είχε δε τις προκλήσεις του Καλαβρού Βαρλαάμ, ώστε να συλλάβει την πλήρη αλλοτρίωση της Δυτικής Θεολογίας. Ποια είναι η ουσία της διδασκαλίας του Αγίου Γρηγορίου, που είναι η συνέχεια της πατερικότητος; Ανακεφαλαιώνει τους Αγίους Πατέρες όλων των εποχών ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και επαναδιατυπώνει και επανεκφράζει την πίστη με τα μέσα, που του έδιδε η εποχή του. Την ίδια Ορθοδοξία εκφράζει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, με τη δική του γλώσσα, με τον δικό του τρόπο, μένοντας όμως πιστός στην θεολογική ομολογία των πατέρων του 4ου, του 5ου κ.ο.κ αιώνος. Δέχεται πρώτον την διάκριση ουσίας και ενέργειας εις τον Θεόν, την ονομάζει «διάκρισιν θεοπρεπή και απόρρητο», που είναι η προϋπόθεση της θεώσεως.

Εάν αρνηθούμε, όπως ο σχολαστικισμός, η θεολογία του παπισμού δηλαδή, την διάκριση ουσίας και ενέργειας, μένει μετέωρον το θέμα της θεώσεως. Πώς θεούμεθα; Ο σκοπός, ο απόλυτος σκοπός και προορισμός κάθε ανθρώπου, όχι μόνο των χριστιανών, είναι η θέωση. Κάθε άνθρωπος να φτάσει στη θέωση. «Ο Θεός πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν» (Α΄ Τιμ. 2, 4). Η «επίγνωση της αληθείας» είναι η θέωση. Να ενωθούμε με την άκτιστη Χάρη τού Θεού. Με την ουσία του Θεού δεν υπάρχει δυνατότητα ενώσεως. Υπερβαίνει πάσα κατάληψη η ουσία του Θεού. Ενούμεθα με την άκτιστη Χάρη και ενέργεια του Θεού, οπότε, αν δεν υπάρχει αυτή η ενέργεια, αλλά η ενέργεια είναι κτιστή, - η μεγαλύτερη βλασφημία μετά το Filioque είναι η παραδοχή κτιστής χάριτος, κτιστής ενέργειας εις τον Θεόν-, δεν είναι δυνατή η σωτηρία.

Κτιστή ενέργεια σημαίνει, έχει αρχή και τέλος. Πώς θα σε σώσει κάτι που έχει αρχή και τέλος; Η ενέργεια της Αγίας Τριάδος, ούτε αρχή έχει, ούτε τέλος. Είναι άναρχη και ατελεύτητη, όπως η ουσία του Θεού. Αφού, λοιπόν, την ουσία δεν μπορούμε να την δεχτούμε -την ουσία του Θεού-, δεχόμεθα την ενέργειά Του. Χάρις, ενέργεια, Βασιλεία, δύναμις, η Βασιλεία των ουρανών, όλα αυτά σημαίνουν την άκτιστη ενέργεια που εκπορεύεται από την Αγία Τριάδα.

Σε κάποιο έργο που προέρχεται από τον ησυχαστικό κύκλο, επιτρέψτε μου αυτή τη στιγμή να ομολογήσω την αδυναμία μου να πω αν είναι του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ή όχι (αλλά δεν έχει καμιά σημασία, ίσως ανήκει στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά), αποσαφηνίζεται πώς βλέπει τον Θεό η Δύση, ο παπισμός. Βλέπει τον Θεό ως έναν δίσκο ηλιακό, που βρίσκεται στον ουρανό, αλλά οι ακτίνες του δεν φτάνουν στην γη. Τότε ή υπάρχει ο ήλιος ή δεν υπάρχει είναι το ίδιο πράγμα. Δεν μας ζεσταίνει, δεν μας ζωογονεί, αφού οι ακτίνες του δεν φτάνουν εις τον κόσμον. Ο Θεός της Ορθοδοξίας, των Αγίων Πατέρων, είναι ένας ήλιος που στέλνει τις ακτίνες του και ζωογονεί τη γη, και όλη την κτίση, αγιοπνευματικά. Οπότε από τα διάφορα υπόγεια, από την αμαρτία μας, από την πτώση μας, σπεύδουμε να ανεβούμε στην επιφάνεια του εδάφους, για να δεχθούμε τις ζωογόνες ακτίνες, όχι του φυσικού ηλίου, αλλά του υπερφυσικού Ηλίου, του Ηλίου της Δικαιοσύνης.

Γι’ αυτό έφτασε η Δύση από τον Deismus, στον «θάνατο του Θεού». Deismus τι σημαίνει; Θεός, Δημιουργός, αλλά όχι κυβερνήτης του κόσμου. Deus creator, sed non gubernator. Αυτό σημαίνει ότι ο Θεός είτε υπάρχει, είτε δεν υπάρχει, δεν έχει καμία σημασία. Γι’ αυτό ασχολείται η Δύση με κοινωνικά, με ηθικά προβλήματα. Όχι ότι δεν τα συμμεριζόμεθα κι εμείς, αλλά δεν είναι η κύρια προτεραιότητα της πίστεώς μας. Αυτοί ασχολούνται με τα αποτελέσματα, χωρίς να αναζητούν τις ρίζες, την ουσία. Η Δύση, λοιπόν, έφτασε από τον Deismus, εις τον θάνατον του Θεού. Στην δεκαετία του 1950 στην Αμερική και μετά στην Ευρώπη ο θεολογικός κόσμος μιλεί για τον «θάνατο του Θεού» και για την θεολογία «μετά τον θάνατο του Θεού». Τι σημαίνει θάνατος του Θεού; Δεν σημαίνει ότι ο Θεός καθ’ εαυτόν πεθαίνει. Δεν τους απασχολεί, γιατί ή υπάρχει ή δεν υπάρχει ο Θεός δεν λέει τίποτε γι’ αυτούς. Θάνατος του Θεού σημαίνει ότι ο Θεός δεν έχει καμιά σχέση με τη ζωή μας. Ο Θεός δεν μπορεί να μας σώσει. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, όχι μόνο βλασφημία, πόση ανοησία κρύβει αυτή η πορεία. 

 


Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, μιλώντας για τη διάκριση ουσίας και ενεργείας, όπως ο Μ. Βασίλειος και οι λοιποί Άγιοι Πατέρες, σώζει την Πίστη και την δυναμική της συγχρόνως εις την θέωση του ανθρώπου. Μιλεί, επίσης, για την ουσία του Θαβωρίου Φωτός. Στην συζήτηση με τους σχολαστικούς και τον Βαρλαάμ ετέθη το θέμα του Θαβωρίου Φωτός. Τι φως είναι; κτιστό ή άκτιστο; Ο Άγιος Γρηγόριος μας λέγει ότι και στο Σινά και στο Θαβώρ και στην Πεντηκοστή έχουμε την άκτιστη ενέργεια του Θεού ως άκτιστο φως. Η αίρεση είναι που προκαλεί όλα αυτά τα προβλήματα. Ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός εχαρακτηρίζετο σοφός. Είχε σπουδάσει στην Ρώμη μαθηματικά, φιλοσοφία. Ήταν ουμανιστής. ανθρωπιστής. Για να καταλάβετε αυτό το θέμα, παραπέμπω σε μια πρόσφατη μελέτη του αγαπητού αδελφού και συναγωνιστού, του πατρός Θεοδώρου Ζήση, Καθηγητού στην Θεσσαλονίκη (είναι και αυτός τώρα ομότιμος όπως και ο ομιλών αυτή τη στιγμή) εις τον Ορθόδοξον Τύπον. Σε τρεις συνέχειες αναλύει το αν ο Μέγας Φώτιος ήταν ανθρωπιστής, όπως διάφοροι φιλοσοφούντες θέλουν να τον παρουσιάσουν. Δεν θα επιμείνω περισσότερο γιατί θέλω να ολοκληρώσω αυτές τις σκέψεις.

Ήρθε, λοιπόν, ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός από τη Μεγάλη Ελλάδα, την Καλαβρία. Ήρθε και έγινε καθηγητής εις την Κων/πολη. Δέχτηκε μεγάλες τιμές. Μάλιστα εξεπροσώπησε την Ορθοδοξία σε μια Σύνοδο στις αρχές του 14ου αι. εις την Avinion της Γαλλίας, όπου οι πάπες μέσα στις συγκρούσεις τους ήταν εξόριστοι. 

Ο Παλαμάς διέγνωσε αμέσως τον αιρετικό τρόπο σκέψεως του Βαρλαάμ. Κάποιος μοναχός, για να καταλάβετε τι σημαίνει Άγιος και Πατέρας της Εκκλησίας, κάποιος μοναχός έδωσε στον Άγιο Γρηγόριο ένα κείμενο περί Αγίου Πνεύματος, κατά του filioque, το οποίο είχε γράψει ο Βαρλαάμ. Και όλοι πίστευαν ότι είναι η κορυφή της Ορθοδόξου πίστεως και παραδόσεως. Μόλις διάβασε λίγες γραμμές ο Άγιος Γρηγόριος λέει «είναι αιρετικό το κείμενο». Έκανε τον αντιπαπικό ο Βαρλαάμ, αλλά η μέθοδος την οποία ακολουθούσε προέδιδε την εξάρτησή του από την πτώση του παπισμού, από την σχολαστική φιλοσοφία. Διότι η σκέψη του στηρίζονταν σε συλλογισμούς ανθρωπίνους και όχι στην αποκάλυψη του Θεού δια του Ιησού Χριστού στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη και στους Πατέρες της Εκκλησίας. Η φιλοσοφία, λοιπόν, για τον Βαρλαάμ είχε λυτρωτική σημασία, λυτρωτικό χαρακτήρα, και ζητούσε ούτε λίγο ούτε πολύ την εκφιλοσόφηση της πίστεως. Έπρεπε δηλαδή, έλεγε ο Βαρλαάμ, να γίνει κανείς φιλόσοφος, για να μπορέσει να σωθεί. Ένας «ελιτισμός» στον χώρο της πίστεως, στον χώρο της σωτηριολογίας. 

Ο Άγιος Γρηγόριος απαντούσε ότι ο Θεός πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι, είτε ξέρουμε γράμματα, είτε δεν ξέρουμε. Έχουμε μια άλλη παιδεία μέσα στην καρδιά μας, την παιδεία και την νουθεσίαν του Θεού. Και δεν στηριζόμαστε στα ανθρώπινα γράμματα. Τώρα κατανοείτε γιατί κατεδίκασα όλα τα πτυχία που με την χάρη του Θεού μπόρεσα να αποκτήσω. Μηδέν και κάτω του μηδενός εις την σωτηρία. Η Χάρις του Θεού και το άνοιγμα της καρδιάς σ’ αυτή τη Χάρη είναι η δυνατότητα της σωτηρίας μας και όχι τα γράμματα. Όχι η επίδειξη γνώσεων. Όλα αυτά μπορούν να ωφελήσουν σε πρακτικά θέματα, να κηρύξεις καλύτερα, να χρησιμοποιήσεις μια υψηλότερη γλώσσα, αλλά τις περισσότερες φορές, τα προσόντα αυτά τα κοσμικά γίνονται η αφορμή της πτώσεώς μας. Διότι «φυσιούται» ο άνθρωπος. Αποκτά ο άνθρωπος έπαρση, στηριζόμενος εις τις γήινες γνώσεις του.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στη συνέχεια γίνεται υπερασπιστής του μοναχισμού, του μοναχισμού της πατερικής παραδόσεως, τον οποίον πολεμούσε ο Βαρλαάμ. Ξέρετε η Δύση είχε χάσει τον αυθεντικό μοναχισμό, όπως είχε χάσει και την αληθινή θεολόγηση. Η αληθινή θεολόγηση περνάει μέσα από την ασκητική πραγματικότητα και πράξη, δηλαδή η Θεολογία είναι καρπός ασκήσεως, ανοίγματος του ανθρώπου στην Χάρη του Θεού. Η Θεολογία δεν είναι υπόθεση διανοητική. Όταν σπούδαζα στη Δύση, έμαθα την φράση «lavoro da tavolino», εργασία του τραπεζιού, του γραφείου. Δεν είναι αυτή η Θεολογία. Η Θεολογία γεννιέται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου, με τον φωτισμό του ανθρώπου από την Χάρη του Θεού. Διαφορετικά συντάσσουμε ωραία κείμενα, τα οποία όμως δεν μπορούν να μας οδηγήσουν στην Θεολογία, διότι δεν είναι καρπός αγιοπνευματικής εμπειρίας.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στη συνέχεια είναι ο Θεολόγος της Θείας Χάριτος. Η Χάρις του Θεού, λέγει, είναι άκτιστη, δεν είναι δημιουργημένη χάρις, κτιστή χάρις, gratia creata. Οι θεούμενοι είναι οι αυθεντίες και όχι τα κείμενα. Αυτό το είχε υποστηρίξει πρώτον ένας μικρασιάτης Θεολόγος, Πατέρας της Εκκλησίας στο κέντρον της Ευρώπης, στο Λούγδουνον, την Λυών, ο Άγιος Ειρηναίος, τον 2ο αι. Ότι αυθεντίες στην Εκκλησία δεν είναι τα κείμενα, αλλά είναι ο θεούμενος, ο άγιος. Αυτός είναι αυθεντία. Ο προφήτης, ο Απόστολος, ο Πατέρας και η Μητέρα όλων των αιώνων. Αυτός που φτάνει στην θέωση. Οι θεολόγοι της Εκκλησίας, λοιπόν, είναι οι θεόπτες, είναι οι προφήτες που ονομάζονται στην Παλαιά Διαθήκη «Ροέ» από το εβραϊκό ρήμα «ραά» (αυτό δεν είναι επίδειξη, είναι γνωστότατο). Το ρήμα «ραά» σημαίνει βλέπω. Προφήτες είναι οι βλέποντες. Τι βλέπουν; Την Χάρη του Θεού, την άκτιστη. (Έχει ένα σπουδαίο βιβλίο ο σεβαστός και αγαπητός συναγωνιστής, ο π. Ιερόθος Βλάχος, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου: «Οι βλέποντες»). Έτσι, λοιπόν, οι Θεολόγοι είναι οι θεόπτες. Οι Θεολόγοι είναι αυτοί που βλέπουν το άκτιστο φως, αυτοί που φθάνουν εις την θεοπτίαν. 

Και κάτι άλλο. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σε αντίθεση με τον Βαρλαάμ, ο οποίος ζητούσε την εκφιλοσόφηση της πίστεως και τόνιζε ιδιαίτερα τις φιλοσοφικές γνώσεις του ανθρώπου ως παράγοντα σωτηριολογίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ιεραρχεί την σοφία-παιδεία. Έχουμε, διδάσκει, την θύραθεν, την κοσμική σοφία-παιδεία που παίρνουμε στα σχολεία, και την εσωτερική σοφία-παιδεία που παίρνουμε μέσα από τον πνευματικό αγώνα. Οπότε, λοιπόν, αυτό περνάει στο Συνοδικόν της Ορθοδοξίας εξ αφορμής του Ιωάννου του Ιταλού και άλλων νοθευτών της πίστεως. Είναι το περίφημο εκείνο: «τοις τα ελληνικά διεξιούσι μαθήματα, ου προς παίδευσιν μόνον, αλλά και ταις ματαίαις αυτών γνώμαις επομένοις και ως αληθέσι πιστεύουσι, ανάθεμα»! Το ανάθεμα δεν είναι, όπως νομίζουν πολλοί, κατάρα. Το ανάθεμα σημαίνει χωρισμός. Οι αναθεματιζόμενοι δεν ανήκουν στο Σώμα του Χριστού και ορθά πρέπει να εκφωνείται «πάσι τοις αιρετικοίς ανάθεμα». Τα γράμματα, δηλαδή, δεν μας σώζουν. Το πρόβλημα είναι να μελετάς φυσική, αστροφυσική, και να νομίζεις ότι αυτό μπορεί να σε σώσει. Άλλο η εκπαίδευση του ανθρώπου, (αυτά καθορίζονται από τον Γρηγόριον τον Θεολόγον τον 4ο αιώνα) και άλλο το θέμα της σωτηρίας, της αιωνιότητός μας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διακρίνει δύο σοφίες, δύο γνώσεις. Όπως και όλοι όσοι ακολουθούν την παράδοση από τον Απόστολο Παύλο και τον Ιάκωβο τον Αδελφόθεο μέχρι τον Ευγένιο Βούλγαρη. Δέχεται ότι η Αποκάλυψις είναι υπέρ κατάληψιν. Δέχεται ότι η Αποκάλυψις του Θεού είναι ο Αληθινός Λόγος του Θεού. 

Θα σάς πω δε κάτι που κάποιους θα τους ξενίσει. Εμείς λέμε συνήθως η Βίβλος, η Αγία Γραφή περιέχει το Λόγο του Θεού. Δεν είναι η Βίβλος ο Λόγος του Θεού, αλλά είναι καταγραφή της Αποκαλύψεως του Θεού στην καρδιά των Αγίων, των Προφητών και των Αποστόλων. Ο Θεός δεν επικοινωνεί με γλώσσα ανθρώπινη. Ο Θεός δεν επικοινωνεί με κείμενα. Ο Θεός επικοινωνεί, εισερχόμενος δια του Ακτίστου Φωτός Του μέσα στην καρδιά του ανθρώπου, ο οποίος φθάνει να γίνει δεκτικός της Χάριτος του Θεού. Επομένως η Βίβλος δεν είναι ο Λόγος του Θεού καθεαυτόν, είναι «λόγος περί του Λόγου του Θεού». Προηγείται η Αποκάλυψη της καταγραφής της, του γράμματος, της Βίβλου. Πιστεύω να έγινα κατανοητός. Εκεί μας οδηγεί ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Εμείς μιλούμε συνεχώς για την Γραφή ως τον Λόγον του Θεού. Είναι «λόγος για τον Λόγο του Θεού». Ο Λόγος του Θεού είναι η φανέρωση της Χάριτος του Θεού μέσα στην καρδιά των Προφητών, των Αποστόλων και όλων των Αγίων.

Η Μέλλουσα Πανορθόδοξος Σύνοδος

Αγαπητοί αδελφοί, οι Σύνοδοι του 14ου αιώνος διατυπώνουν την θεολογία περί της Θείας Χάριτος. Η Ορθόδοξη Παράδοση δέχεται αυτές τις Συνόδους ως 9η Οικουμενική και πανορθόδοξα γίνεται αυτό αποδεκτό από γνωστούς Θεολόγους. Διότι και η Σύνοδος αυτή, όπως και η 8η το 879, διαφοροποιούν ριζικά την ορθόδοξη Εκκλησία, στην πατερική συνέχειά της, από τον χριστιανισμό της Δύσεως. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, λοιπόν, με την θεολογία του, καρπό της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος μέσα στην φωτισμένη από το Άγιο Πνεύμα καρδιά του, είναι ο Πατέρας της 9ης Οικουμενικής Συνόδου.

Ένα επίκαιρο ερώτημα είναι: Η μέλλουσα να συνέλθει πανορθόδοξος Σύνοδος τι θα κάνει; Ετοιμάζεται αυτή η Σύνοδος, για να μας οδηγήσει, όπως διαβάζουμε και όπως βλέπουμε, στην αποδοχή του παπισμού και του Προτεσταντισμού ως αυθεντικών χριστιανισμών. Αυτό είναι το τραγικό. Εύχομαι να μη γίνει ποτέ. Αλλά εκεί οδηγούνται τα πράγματα. Εάν, λοιπόν, συνέλθει η Πανορθόδοξος Σύνοδος, που θα έχει τον χαρακτήρα για μας Οικουμενικής Συνόδου, εάν συνέλθει και δεν δεχθεί μεταξύ των Οικουμενικών Συνόδων την 8η και την 9η, θα είναι ψευδοσύνοδος. Όπως η Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας. Και τότε επεβλήθη από κάποιους δεσποτάδες Ανατολικούς και Δυτικούς, επεβλήθη η Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας, αλλά ήταν αρκετή η αντίσταση εν Αγίω Πνεύματι κάποιων κορυφών της παραδόσεώς μας, όπως ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, ώστε τελικά να χαρακτηριστεί ψευδοσύνοδος. Αιρετική Σύνοδος, αποτυχημένη Σύνοδος, η Σύνοδος Φεράρας-Φλωρεντίας.

Η μέλλουσα να συνέλθει, λοιπόν, Πανορθόδοξος Σύνοδος θα κριθεί σ’ αυτό το σημείο. Εάν παρακάμψει αυτές τις δύο Συνόδους που τοποθετούν την Ορθοδοξία απέναντι στον Δυτικό χριστιανισμό. Εκεί είναι το κρίσιμο ερώτημα. Αυτοί θέλουν να παρουσιάσουν την ενότητα, ότι ο Δυτικός Χριστιανισμός είναι παράλληλη μορφή της Ορθοδοξίας των Αγίων Πατέρων. Εκεί κάποιοι εργάζονται, προς τα εκεί κάποιοι θέλουν να οδηγήσουν. Ο Θεός όμως είναι πάνω από όλους μας.

Ένα ψευδοεπιχείρημα, λοιπόν, που κυκλοφορείται στο χώρο της δικής μας Θεολογίας, της Ακαδημαϊκής Θεολογίας, είναι ότι ουδεμία Οικουμενική Σύνοδος κατεδίκασε τον Δυτικό Χριστιανισμό. Και όμως έχουμε δύο Οικουμενικές Συνόδους, του 879 και εκείνης του 14ου αιώνος, που διαφοροποιούν την Ορθοδοξία από τον Δυτικό Χριστιανισμό.

Είναι τραγικό! Δεν επιχαίρω, ούτε θριαμβολογώ. Η επιθυμία όλων μας πρέπει να είναι να συναντηθούμε στην ενότητα των Προφητών, των Αποστόλων και των Πατέρων όλων των αιώνων. Διαφορετικά κάθε ένωση θα είναι ψευδένωσις και όχι μόνον αυτό, αλλά θα καταστρέφει και θα διαστρέφει κάθε προσπάθεια, ειλικρινή προσπάθεια, που θέλει να οδηγηθεί στο θέμα της σωτηρίας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ελέγχει την σημερινή κατάσταση της Ορθοδοξίας. Υπάρχει σύγχυση. Σχετικοποίηση της πίστεως, πολιτικοί συμβιβασμοί. Οι διάλογοι οι εκκλησιαστικοί είναι απομίμηση των πολιτικών συζητήσεων. Έτσι, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς -γι’ αυτό δεν γίνεται ευχάριστα δεκτός- εμπνέει διάθεση ομολογίας και μαρτυρίου ακόμη, αν ο Θεός το επιτρέψει, στην εποχή μας. Βοηθεί, επίσης, στη συνέχεια της Ορθοδοξίας, της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Η επανέκφραση της Πίστεως με τα μέσα κάθε εποχής δεν έχει τίποτε το κοινό με την αναζητούμενη από δικούς μας θεολόγους Οικουμενιστές «επανερμηνεία» της πίστεως. Δεν είναι θέμα επανερμηνείας, πώς θα κατανοήσουμε λ.χ. το παπικό πρωτείο. Συγγνώμη για την φράση, και ο σκύλος χορτάτος και η πίτα αφάγωτη! Μα είναι αυτά σοβαρά πράγματα, όταν παίζουμε «εν ου παικτοίς»; Όταν παίζουμε με τη σωτηρία; Όταν παίζουμε με την αιωνιότητα; Διαγράφουμε όλους τους Αγίους εν ονόματι των Αγίων. Διότι το πνεύμα, το οποίον κυριαρχεί, είναι να εκθειάζουμε τους Αγίους. Κι όπως, μακαρίτης τώρα, Αρχιεπίσκοπος έλεγε: Δεχόμεθα τον Μάρκο τον Ευγενικό και τον τιμάμε. Εκείνος έτσι έπρεπε να μιλήσει στην εποχή του, εμείς μιλούμε με τον δικό μας τρόπο στην δική μας εποχή. Κάτι παρόμοιο ελέχθη. Ο Χριστός όμως είναι πάντα ο αυτός «παρατεινόμενος εις τους αιώνες». Και η πίστη που σώζει είναι μία συνταγή, ένα φάρμακο που δεν αλλοιώνεται, δεν δέχεται αλλαγές. Είναι μία και ενιαία η πίστις. Η αποδοχή του Λόγου του Θεού από την εμπειρία των Αγίων, για να γίνει και δική μας εμπειρία.

Η κατανόηση, λοιπόν, των Αγίων, όπως ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, θέτει το πρόβλημα της αποδοχής της γλώσσας των Αγίων. Η γλώσσα των Αγίων είναι η έκφραση της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Με αυτή τη σκέψη καταλήγω κι εύχομαι ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς να συνοδεύει τη ζωή μας. Καλόν το υπόλοιπον Στάδιον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και Καλή Ανάσταση!

πηγή 

FACEBOOK ή FAKEBOOK;

Απομονωμένος, ταπεινωμένος & δυστυχισμένος, ο σύγχρονος άνθρωπος ενθαρρύνεται να ειδωλοποιεί και να λατρεύει τον εαυτό του, πιστεύοντας ότι έτσι ανακτά τη χαμένη του αξιοπρέπεια.
Καταργεί τον ιδιωτικό του χώρο, αυτοπροβάλλεται ναρκισσιστικά με μια ψευδαίσθηση παγκόσμιας διασημότητας και, επιπλέον, έχει ένα οχυρό, δήθεν απαραβίαστο, απ' όπου μπορεί να εξαπολύει την καταπιεσμένη κακία και το δηλητήριο που έχουν συσσωρευτεί μέσα του σε όλη του τη ζωή - μια ζωή χωρίς πνευματική θεραπεία, μια ζωή χωρίς εκκλησιασμό (= συνάντηση με τους άλλους), μια ζωή χωρίς Χριστό.
Ο άνθρωπος είναι "ένας ήλιος, ένας μικρός θεός μέσα στη λάσπη" (έτσι τον χαρακτηρίζει ο σύγχρονος άγιος, και πανεπιστημιακός, Ιουστίνος Πόποβιτς). Όμως για να λάμψει χρειάζεται την αγάπη και το Χριστό και τη θεραπεία των τραυμάτων του.
Λίγα από τα πολλά - εκτός των άλλων - που προκαλεί η αλόγιστη ζωή στον πλανήτη του Facebook. Φυσικά, στη ζούγκλα του Fb - όπως και στον ωκεανό της μπλογκόσφαιρας - υπάρχουν και αληθινοί ταξιδευτές, καθώς και ιεραπόστολοι, που συχνά μάλιστα διακινδυνεύουν. Ευτυχής όποιος τους ανακαλύπτει...

πηγή

Λίγο πριν πέσει νεκρός στην αρένα, ένας αντι-ταυρομάχος ακτιβιστής του δίνει το τελευταίο φιλί της ζωής του.
Ο Ταύρος δεν είναι επιθετικό ζώο. Ο λόγος που είναι θυμωμένος είναι γιατί μέρες είναι νηστικός και απίστευτα-βάναυσα ταλαιπωρημένος
Στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπουν όλοι όσοι έχουν για θεούς τους και θαυμάζουν τους ταυρομάχους, δεν είναι ένα δυνατό ζώο, αλλά ένα ταλαιπωρημένο, βασανισμένο και εξαντλημένο ψυχικά ζώο. Σε αυτό το υπερήφανο και δυνατό πλάσμα, βάζουν υγρές εφημερίδες στα αυτιά του και τα μάτια του είναι γεμάτα βαζελίνη για να θολώνουν την όρασή του...
Τα ρουθούνια του είναι γεμάτα βαμβάκι ώστε να του κόβει την αναπνοή και στα γεννητικά του όργανα έχουν κολλήσει μια βελόνα.Υποσιτίζεται για μέρες ώστε να είναι αδύναμος και είναι φυλακισμένος για μέρες σε ένα σκοτεινό κουτί ώστε να χάσει τον προσανατολισμό του και να του δημιουργηθεί στρες.
Έτσι όταν βγαίνει στην αρένα απο το κουτί αυτό, τρέχει απεγνωσμένα νομίζοντας πως το μαρτύριο του έχει τελειώσει.
Αντ΄αυτού το εξαντλημένο και κακοποιημένο ζώο έχει να αντιμετωπίσει τις ιαχές του πλήθους και τους δολοφόνους του που το εξαντλούν ακόμη περισσότερο με τα χτυπήματα τους.
Τι ηρωισμός. Τι γενναιότητα. Πως ο άνθρωπος έχει μετατραπεί στο μεγαλύτερο κτήνος που δολοφονεί για την απόλαυσή του... Είμαστε μοναδικοί σε αυτό τον πλανήτη.

Τουρκικές Φιλμικές Θηριωδίες

Του Κωνσταντίνου Κυρίμη*

Κατά τις δεκαετίες 1970 και 1980 στην Τουρκία γυρίστηκαν πολλές “rip-off” ταινίες. Με τον όρο “rip-off” περιγράφονται ταινίες που αντιγράφουν, και προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την επιτυχία, μεγάλων επιτυχιών του Hollywood. Κατά κανόνα, τα rip-off’s είναι κακέκτυπα των πρωτότυπων, με μηδαμινή αξία παραγωγής. Το φαινόμενο των rip-off’s δεν αποτέλεσε αποκλειστικό προνόμιο των «γειτόνων» μας. Χώρες όπως οι Φιλιππίνες ή η Ινδονησία, διακρίθηκαν σε αυτόν τον τομέα. Όμως, η παραγωγή rip-off’s στην Τουρκία, ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, λαμβάνοντας στοιχεία «εθνικής παράκρουσης». Οι εν λόγω προσπάθειες, ενώ φιλοδοξούσαν να αποτελέσουν το «αντίπαλο δέος» στις δυτικές υπερπαραγωγές, κατέληξαν να γίνουν περιζήτητες στους κύκλους των οπαδών των «τόσο κακές, ώστε να είναι διασκεδαστικές» ταινιών.

Η κύρια γενεσιουργός αιτία αυτών των ταινιών, ήταν μια μεταπολεμική νομοθεσία, που επέβαλε βαρύτατους φόρους στις εισαγόμενες ταινίες, καθιστώντας συχνά το κινηματογραφικό εισιτήριο, ένα «απλησίαστο αγαθό» διασκέδασης. Και ενώ οι (παραδοσιακά εύποροι) κάτοικοι της δυτικής ακτής, μπορούσαν αν απολαύσουν αυτήν την πολυτέλεια, δεν ίσχυε το ίδιο για τον (πολύ φτωχότερο) πληθυσμό της ασιατικής ενδοχώρας. Έτσι, η ύπαρξη ενός κοινού που διψούσε για «δυτικό κινηματογράφο» με «ανατολίτικη φορολογία» έδωσε ώθηση στη δημιουργία μιας ολόκληρης βιομηχανίας αντιγραφών, (σχόλιο: αυτή η επιθυμία της γείτονος, για «αυτάρκεια» σε οποιονδήποτε τομέα, δεν είναι ανεξάρτητη από τις τεράστιες βιομηχανικές αμυντικές επενδύσεις, των τελευταίων δεκαετιών). Με την έννοια των «πνευματικών δικαιωμάτων» να χαίρει ίσης εκτίμησης, όπως η «ελευθερία έκφρασης», ή η «ανεξιθρησκεία», οι ανατολίτες παραγωγοί δε δίσταζαν να αντιγράψουν (ακόμα και καρέ-καρέ) κάθε νέα εισπρακτική επιτυχία που προερχόταν από την Αμερική. Ενίοτε δε, συνέθεταν την τελική rip-off ταινία, χρησιμοποιώντας ανάμεικτες σκηνές από το πρωτότυπο, μαζί με σκηνές εγχώριας παραγωγής.

Ίσως το ενδεικτικότερο παράδειγμα τέτοιων ταινιών, είναι «Ο άνθρωπος που έσωσε τον κόσμο» γυρισμένο το 1982. Στους κινηματογραφικούς κύκλους, είναι περισσότερο γνωστό ως «Τούρκικος Πόλεμος των Άστρων». Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι πρόκειται για την χειρότερη ταινία όλων των εποχών. Αν και αυτός ο χαρακτηρισμός είναι μάλλον αναληθής, εντούτοις δεν είναι και εντελώς αστήρικτος. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά, ο θεατής μπαίνει στο πνεύμα του τι θα ακολουθήσει. Ο τούρκος πιλότος ενός διαστημικού καταδιωκτικού, βρίσκεται μπλεγμένος σε μια αερομαχία. Αντιγραφή μιας κλασσικής σκηνής από τον αυθεντικό «Πόλεμο των Άστρων», η οποία (στο πρωτότυπο) είχε κοστίσει μια μικρή περιουσία προκειμένου να γυριστεί. Όμως στην Τουρκία, τα πράγματα ήταν ασφαλώς πιο απλά. Παίρνεις τον πρωταγωνιστή και του φοράς ένα κράνος μοτοσυκλετιστή, πάνω στο κράνος, κολλάς ακουστικά από Walkman (τα μεγάλα, με τα «σφουγγαράκια») και έτοιμος ο «πιλότος διαστημικού καταδιωκτικού»! Ακριβώς από πίσω, προβάλεις εικόνες από την αυθεντική ταινία του 1979, με διαστημόπλοια να αλληλοεπιτίθενται, έτοιμη και η «σκηνή δράσης»! Ενίοτε, για να δοθεί και λίγο περισσότερη δράση, ο πρωταγωνιστής αναφωνεί «κατεβαίνω για επίθεση!» και απλώς ... σκύβει το κεφάλι του μπροστά στην κάμερα, προσπαθώντας να μας πείσει ότι βλέπουμε ένα διαστημόπλοιο να εκτελεί βύθιση. Και σκεφτείτε ότι αυτές είναι από τις πιο «καλογυρισμένες» σκηνές του έργου.

Ο ανυποψίαστος θεατής, θα αντιμετωπίσει ένα πραγματικό πολιτισμικό σοκ, ερχόμενος σε επαφή με την εν λόγω ταινία. Τι να πρωτοαναφέρει κάποιος ; Τον Τούρκο Chewbacca που θυμίζει χαλί μπάνιου-με-πόδια; Τα ρομπότ που θυμίζουν αναποδογυρισμένους κάδους σκουπιδιών; Τον Τούρκο Darth Vader, με τη στολή που θυμίζει σκουριασμένο ψύκτη στο Ι.Κ.Α. Κερατσινίου; Τις σπηλιές με τοιχώματα από πεπιεσμένο-χαρτόνι; Ή τις «διαστημικές μούμιες» που είναι μπανταρισμένες (μάλλον) με χαρτί υγείας; Σε ένα δε, κρεσέντο φιλμικού pastiche, στην ταινία εμφανίζονται φουτουριστικά διαστημόπλοια και ατίθασα άλογα της στέπας, ακτινοπίστολα και μαγικά σπαθιά, διαστημικοί σταθμοί και υποχθόνιες σπηλιές, μεταλλαγμένες ταραντούλες και ασημένιοι νίντζα, αλτρουιστές αστρομαχητές και διαπλανητικές χανούμισσες. Οτιδήποτε μπορεί να χωρέσει σε 90’ φιλμ, ενσωματώνεται αδιακρίτως στην πλοκή. Όσο για τη μουσική, αυτή είναι κλεμμένη από τον Πόλεμο των Άστρων, τον Σούπερμαν, το Γκαλάκτικα, τον Ιντιάνα Τζόουνς και 2-3 ακόμα ταινίες. Ακόμα και «στοκ» σκηνές από ντοκυμαντέρ της NASA, χρησιμοποιούνται ώστε να συμπληρωθούν τα απαραίτητα καρέ. Η ιδιαιτερότητα αυτής της ταινίας (όπως και σχεδόν όλων των τουρκικών rip-offs) είναι ότι δε γυρίστηκε ως «απόπειρα διακωμώδησης» του αυθεντικού έργου (όπως π.χ. συνέβαινε με αντίστοιχες ελληνικές ταινίες της περιόδου). Αντιθέτως, οι συντελεστές στόχευαν σε μια «σοβαρή ταινία», γεγονός που καταμαρτυρά αρκετά για την ψυχοσύνθεση αυτού του λαού. Ασφαλώς όμως, κάθε τούρκικη ταινία που σέβεται τον εαυτό της, θα ήταν ελλιπής χωρίς μια γενναία δόση προπαγάνδας, έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι οι αστρομαχητές που καλούνται να σώσουν τον πλανήτη από τους εξωγήινους, είναι τούρκοι, ενώ ένας μύστης σε έναν μακρινό πλανήτη, δε θα χάσει την ευκαιρία να πλέξει το εγκώμιο του Κορανίου και του Ισλάμ.

Στο ίδιο περίπου πνεύμα, κινήθηκε και το «Τούρκικο Star-Trek». Γυρισμένο το 1973 υπό τον διακριτικό τίτλο «Όμηρος, ο τουρίστας του διαστήματος». Η πολύχρονη προσπάθεια της Τουρκίας να παρουσιάσει τον Όμηρο ως «Τούρκο», βρίσκει σε αυτή την περίπτωση ένα ακόμα προσφιλές «όχημα». Παρά τον πρωτότυπο V τίτλο, η ταινία είναι 100% αντιγραφή της γνωστής σειράς επιστημονικής φαντασίας. Η πλοκή θέλει τον Όμηρο να επιβιβάζεται στο Star Trek και να συμμετέχει σε διαστημικές περιπέτειες. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι και μόνο η θέα του «Τούρκου Spock» επαρκεί για να εξασφαλίσει cult-status στη συγκεκριμένη ταινία. Διαρκώς, κοιτάζει επίμονα στην κάμερα, σηκώνοντας χαρακτηριστικά το φρύδι του, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μοιάσει στον Leonard Nimoy, από πλευράς γελοιότητας, ακολουθεί (με μικρή διαφορά) η σκηνή όπου το πλήρωμα «τηλεμεταφέρεται» σε έναν πλανήτη. Ποτέ ένα ειδικό εφέ, δεν υπήρξε φθηνότερο και πιο κακογυρισμένο, ίσως το μόνο χειρότερο στην ταινία, είναι ο χαρακτήρας του «Ομήρου»: ένας τραγικός μουσάτος τύπος, με ένα άθλιο τσαλαπατημένο καπέλο. Επίσης, πιστοί στο δόγμα του «αχταρμά», οι παραγωγοί φρόντισαν να εμφανίσουν και τον ... Γκοτζίλα στην αφίσα της ταινίας! Το ότι δεν εμφανίζεται στο τελικό προϊόν, ήταν μάλλον μια «ασήμαντη λεπτομέρεια».

Άλλη μια «κλασσική» ταινία του είδους, είναι ο «Τούρκος Spiderman» (γυρισμένος το 1973 με τον διακριτικό τίτλο «Τρεις σπουδαίοι άντρες»). Εδώ, οι γείτονες μεγαλουργούν. Κατά το σενάριο, ο Captain America, με τη βοήθεια του Ε1 Santo (πρωτοπαλαιστή, και λαϊκού ήρωα από το Μεξικό) αντιμετωπίζει τον Spiderman και εδώ εισέρχεται μια απίθανη σεναριακή πρωτοτυπία. Ο τούρκος Spiderman, όχι μόνο δεν ανήκει στο στρατόπεδο των «καλών», αλλά δεν έχει καν κάποια «υπερφυσική» δυνατότητα. Πρόκειται για ένα κοινό ρεμάλι (παρά τη φανταχτερή στολή του), μαφιόζο και πλαστογράφο που αρέσκεται στο να σουγιαδιάζει μπαμπέσικα τους αντιπάλους του και όταν επιθυμεί έναν πιο φαντασμαγορικό θάνατο για όσους τον αντιστρατεύονται, φροντίζει να τους καταστήσει βορά σε ορδές ποντικιών. Το τελικό αποτέλεσμα της ταινίας; Άλλος ένα γνωστός χαρακτήρας «βιάζεται» κινηματογραφικά, από τους «ευφάνταστους» παραγωγούς.

Άλλος ένας γνωστός υπερ-ήρωας που υπέφερε στα χέρια τούρκων παραγωγών, ήταν ο Σούπερμαν. Η ταινία «Ο Σούπερμαν επιστρέφει» (1979) κάνει τις βιντεοταινίες με τον Πάνο Σουπιάδη να μοιάζουν με υπερπαραγωγές. Το φιλμ ξεκινάει, θέλοντας να αφηγηθεί στον θεατή, την ιστορία του πλανήτη Κρύπτο (γενέτειρα του υπερήρωα), εκεί που οι ανόητοι Γιάνκηδες θα ξόδευαν μια περιουσία, οι Τούρκοι βρήκαν την εύκολη λύση. Ενα δωμάτιο βαμμένο μαύρο, αναπαριστά το «αέναο σύμπαν», η κάμερα ταξιδεύει αργά, ανάμεσα σε κρεμασμένα χριστουγεννιάτικα αστεράκια (οι κλωστές είναι περισσότερο από ορατές) και τελικά καταλήγει σε μια μεγάλη Χριστουγεννιάτικη μπάλα: είναι (όπως μας πληροφορεί ο αφηγητής) ... ο πλανήτης Κρύπτο! Ότι και να πούμε για τη συγκεκριμένη ταινία (χρησιμοποιούμε τον όρο, με τη χαλαρή έννοια του) είναι λίγο. Παραβλέποντας το γεγονός ότι ο «ηθοποιός» που υποδύεται τον κυβερνήτη του Κρύπτο, είναι φαφούτης (του λείπουν αρκετά δόντια, δυστυχώς μπροστινά), αξίζει να σταθούμε στα «ειδικά εφέ». Το πέταγμα του Σούπερμαν, αναπαρίσταται ως εξής : Ο πρωταγωνιστής, δεμένος με ένα τεράστιο καλώδιο, κρέμεται ατσούμπαλα. Πίσω του, προβάλλονται (σε κακής ποιότητας φιλμ) πλάνα της Κωνσταντινούπολης (προφανώς κλεμμένα από το υπουργείο τουρισμού). Σε κάποια πιο μακρινά πλάνα, αντί για τον ηθοποιό, βλέπουμε μια (πασιφανώς ψεύτικη) κούκλα, στο ίδιο μοτίβο.

Ούτε και ο γνωστός ΕΞΟΡΚΙΣΤΗΣ ξέφυγε από τη μανία «οικειοποίησης» της τουρκικής σινε-βιομηχανίας. Ο «Τούρκικος Εξορκιστής» γυρίστηκε το 1974, υπό τον πρωτότυπο τίτλο “Seytan” (Σατανάς). Η πλοκή θέλει τη 12χρονη Γκιούλ να κυριεύεται από τον «έξω-από-εδώ». Στη συγκεκριμένη ταινία, οι συντελεστές βρέθηκαν προ μεγάλου διλλήματος. Από τη μια, δε μπορούσαν να αφήσουν ανεκμετάλλευτη εμπορικά την ευκαιρία. Από την άλλη, δεν τους πήγαινε καρδιά να έχουν χριστιανούς ιερείς ως ήρωες. Η συμβιβαστική λύση, δεν άργησε να βρεθεί. Οι δύο πρωταγωνιστές συστήνονται ως «δόκτωρ της ψυχολογίας» (ο ένας) και (αορίστως) «μελετητής δαιμονικών φαινομένων» (ο δεύτερος). Οι προσπάθειες της παραγωγής, να μιμηθούν το κλίμα της αυθεντικής ταινίας, καταλήγουν σε έναν φιλμικό κόλαφο. Για τη σκηνή που το δαιμονισμένο κορίτσι χτυπιέται πάνω στο κρεβάτι του, επιστρατεύεται ένα ... τραμπολίνο (σκεπασμένο με ένα σεντόνι, ώστε να μοιάζει με κρεβάτι) ! Όσο για την (διαβόητη, στο πρωτότυπο) σκηνή, όπου το κεφάλι του κοριτσιού περιστρέφεται 360 μοίρες, κάποιος πρέπει να δει την αντιγραφή της, για να την πιστέψει.

Μια ακόμα διαβόητη διασκευή, είναι το “Badi” (1983) περισσότερο γνωστό ως «Turkish Ε.Τ.». Ναι, ο συμπαθέστατος εξωγήινος, διασύρεται ανεπανόρθωτα σε αυτό το κινηματογραφικό ανοσιούργημα. Για την πλοκή δε χρειάζεται να αναφερθούν πολλά, καθώς είναι σχεδόν πιστή αντιγραφή του πρωτότυπου. Εντούτοις, ο τούρκος Ε.Τ. είναι κάτι το εξωφρενικό. Βλέποντάς τον, κάποιος που δε γνωρίζει ποιόν ήρωα προσπάθησαν να μιμηθούν, δε μπορεί παρά να απορήσει: Τι είναι άραγε αυτό το καφέ πράγμα που περιφέρεται στην οθόνη; Ένα χαλασμένο πιροσκί, από καντίνα σε συνοικιακό κινηματογράφο; Ένα μισοφαγωμένο ντόνατ; Ή μήπως μια απλή έκκριση του πεπτικού συστήματος; Ειλικρινά, μόνο ο εκάστοτε θεατής μπορεί να απαντήσει σε αυτό το (ρητορικό) ερώτημα. Προσωπικά, βλέποντας των «τούρκικο Ε.Τ.» έφτασα στο σημείο να αναπολώ τον «παλιό, καλό -και ποιοτικό- τούρκικο κινηματογράφο», της εποχής του “Turkish Star Wars” και “Turkish Star Trek”!

Επίσης «διακεκριμένη» ταινία, είναι ο «Τούρκος Ράμπο» του 1986. Ο πρωταγωνιστής τα βάζει με μια ομάδα από Κούρδους «τρομοκράτες» με ορμητήριο τα αφιλόξενα βουνά της Τουρκίας. Και (σε αντίθεση με τον αληθινό τουρκικό στρατό) στο τέλος κερδίζει. Διόλου δε θα πρέπει να ξενίσει τον θεατή, το γεγονός ότι οι Κούρδοι παρουσιάζονται σαν αδίστακτοι και αιμοδιψείς (αλλά και ελαφρώς «ανίκανοι») πολεμιστές. Δυστυχώς όμως, η προπαγάνδα και η πραγματικότητα, σπανίως συγκλίνουν. Έτσι, όσοι (από το άρρεν κοινό) αποπειράθηκαν να αναπαράγουν τις ανδραγαθίες του «Τούρκου Ράμπο» στο ορεινό Κουρδιστάν, μάλλον βρέθηκαν προ (δυσάρεστων) εκπλήξεων.

Η λίστα με τις φθηνές τούρκικες αντιγραφές, είναι ατελείωτη : Τούρκος Ρόκυ, Τούρκος Φρανκενστάιν Τζούνιορ, Τούρκος Μάγος του Οζ, Τούρκος Μπάτμαν, Τουρκάλα Χιονάτη, Τούρκικα «Σαγόνια του Καρχαρία», Τούρκος Mad Max, κ.α. Με κάθε μια ταινία ξεχωριστά, να διεκδικεί τη δική της θέση στο «πάνθεον» των «κακών ταινιών». Θα θέλαμε να κλείσουμε με μια διαπίστωση. Στην εποχή μας, την εποχή με τα ζειμπέκικα, τις κουμπαριές, τις εθνικές υποχωρήσεις και την τουρκο- λαγνεία, λίγοι είναι αυτοί που τολμάνε να πούνε την ωμή αλήθεια. Ότι δηλαδή η Τουρκία, δε βαρύνεται μόνο με εγκλήματα κατά άλλων λαών, αλλά κυρίως βαρύνεται με άνευ προηγουμένου εγκλήματα κατά ... της 7ης τέχνης!

πηγή 

ΟΙ ΚΑΝΑΔΟΙ ΚΛΕΙΝΟΥΝ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ: Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ!

Αποστομωτική απάντηση στη σκοπιανή ρητορική δίνει η έγκριτη καναδική εφημερίδα National Post.

Η εφημερίδα φιλοξενεί στην ηλεκτρονική της έκδοση ταξιδιωτικού χαρακτήρα άρθρο του Μπερτ Άρτσερ με τίτλο «Yours to conquer: Macedonia is in the midst of an Alexander The Great rebranding», το οποίο αναφέρεται στις προσπάθειες οικειοποίησης των ονομάτων και των συμβόλων της αρχαίας Μακεδονίας από πλευράς ΠΓΔΜ.

Σύμφωνα με το άρθρο, «το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρει κάποιος για την Μακεδονία είναι ότι δεν είναι η Μακεδονία», επισημαίνοντας ότι «η πραγματική Μακεδονία, αυτή με την οποία μεγαλώσαμε, βρίσκεται στην Ελλάδα, νότια της χώρας που ονομάζεται ΠΓΔΜ, η οποία εορτάζει την ανεξαρτησία της στις 8 Απριλίου».

«Ονομάζεται αρχαιοποίηση και είναι μια διασκεδαστική άποψη αυτού του ιδιαίτερου Βαλκανικού κρατιδίου. Με βάση την άποψη ότι οι Μακεδόνες δεν ήταν Έλληνες και παρά το γεγονός ότι είτε ήταν είτε δεν ήταν, σίγουρα δεν ζούσαν εκεί, η τωρινή εθνικιστική κυβέρνηση αναζητεί λαϊκή υποστήριξη και μια τουριστική αγορά, στην πλάτη του Φιλίππου και Υιού, στήνοντας αγάλματα σε όλη τη χώρα, και κάνοντάς τα επίκεντρο αυτού που αποκαλούν Σκόπια 2014, που δεν είναι τίποτε άλλο από την αναδόμηση του κέντρου της πόλης, το οποίο καταστράφηκε από σεισμό κατά την περίοδο της Γιουγκοσλαβίας», σημειώνει χαρακτηριστικά ο αρθρογράφος.

Παράλληλα, ο συντάκτης αναφέρει ότι το καθεστώς της ΠΓΔΜ χρησιμοποιεί ως προσπάθεια ανάδειξης της ταυτότητάς της χώρας την ιστορία του μεγάλου Αλεξάνδρου και τις αναφορές στο αρχαίο παρελθόν καθώς και την ανέγερση συναφών μνημείων-κατασκευών.

Επισημαίνει ότι τα Σκόπια είναι η πόλη στην οποία γεννήθηκε η Μητέρα Τερέζα και ότι το ομώνυμο Μουσείο ήταν άδειο όταν το επισκέφθηκε με τον σύντροφό του, σε αντίθεση με το μνήμα της Μητέρας Τερέζας στην Καλκούτα, το οποίο ήταν κατάμεστο από κόσμο.

Υπογραμμίζονται επιπλέον οι φυσικές ομορφιές, τα μοναστήρια και τα ψηλά βουνά της χώρας (τονίζεται ότι η χώρα έχει 16 βουνά πάνω από 2000 μέτρα και ότι δίνεται μεγάλη έμφαση στον τουρισμό «περιπέτειας») ενώ τέλος αναφέρεται ότι η ταυτότητα της χώρας είναι ρευστή.

Ενδεικτικά ο δημοσιογράφος τονίζει ότι η σημερινή κυβέρνηση προτιμά για την ταυτότητα της χώρας την προσέγγιση του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κάποια άλλη ίσως προτιμήσει την Μητέρα Τερέζα ή την ιστορία της ως τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ή ίσως το ρόλο της στην (πρώην) Γιουγκοσλαβία.

πηγή